I bundanoon, you bundanoon,… let’s bundanoon!
artikel ingediend door Philippe Mingels op 24/07/2009
Ik zag het gisteren op TV en was meteen dol enthousiast. Vandaag vond ik er tot mijn verbazing niks van terug in mijn zelfverklaarde kwaliteitskrant. Oud nieuws, misschien? Daarom even de editie van gisteren erop nageplozen. Niks nieuws. Internet dan maar. Deredactie.be. Onder ‘buitenland’ vond ik tot mijn absolute verontwaardiging het artikel “Water in flessen verboden in Bundanoon” als ‘komkommer van de dag’ gepost. De vrt-nieuwsdienst doet daarmee onrecht aan een experiment dat onze aandacht en vooral de grootst mogelijke navolging verdient.
Wat gebeurt er in Bundanoon?
Bundanoon, een klein stadje in de Southern Highlands van New South Wales, Australië (Wingecarribee Shire), heeft een opmerkelijke stap gezet in de strijd voor een beter milieu. Over twee maanden is het er verboden om water in flessen te verkopen. Dat is een bijzondere beslissing, zeker in Australië, waar jaarlijks voor 300 miljoen euro aan mineraalwater uit flessen wordt geconsumeerd. In het dorp komen in de plaats twee waterpompen te staan. Het initiatief heeft ook economisch-juridische gronden. De actie is tegelijk het protest van een kleine gemeenschap tegen bedrijven als Norlex en Coca Cola, eigenaars van de Australische watermerken Neverfail and Mount Franklin, die daarvoor grondwater van onder de voeten van de bewoners oppompen om het aan diezelfde bewoners te verkopen.
Bijna iedereen in Bundanoon steunt het flessenverbod. Ook de eigenaars van winkels die momenteel nog een deel van hun omzet halen uit de verkoop van dat flessenwater. De Australische actiegroep PlanetArk hoopt dat dit het begin mag zijn van een wereldwijde verandering. Het anti-flessenplan heeft in elk geval al overal ter wereld de aandacht getrokken van de media. Bij ons niet echt, dus (1).
Onze gezondheid op flessen getrokken
Ik stoor me al jaren aan de water-in-plastics-gezondheidshype. Ik heb de tijd nog meegemaakt dat water uitsluitend uit de kraan kwam of in glazen flessen werd verkocht en – inderdaad – handig is anders. Rugproblemen zijn me trouwens ook niet onbekend, maar daar gaat de discussie à fond niet over. Feit is dat – onder het motto ‘water drinken is gezond’ - vanaf de jaren ’90 het straatbeeld (en de vuilnisbakken), de kantoorruimtes (en de vuilnis...), de rugzakjes van de tienermeisjes in het park (en...) maar evengoed de frigoboxen van de bouwvakkers, die naar al die zomerse schoonheid fluiten - letterlijk - gevuld worden met plasticflessen in de meest onwaarschijnlijke vormen en kleuren. Water drinken uit plastics is een (inter)nationale sport geworden, waar iedereen die gezond wil leven niet meer aan ontsnapt. Dit terwijl al lang is aangetoond dat ons drinkwater uit het waterleidingnet minstens even gezond is en overduidelijk goedkoper. Zo kost een liter flessenwater makkelijk honderd, meestal duizend en in bepaalde gevallen zelfs tienduizend keer meer dan een liter van het drinkklare spul dat uit onze kraantjes loopt. Er zijn zware investeringen nodig om bronwater op te pompen, er - meestal onbelangrijke - mineralen of smaakjes aan toe te voegen, het te verpakken en te vervoeren, soms naar de andere kant van de aardbol. Een gemiddelde Belg drinkt 148 liter van dat flessenwater per jaar. Dat is zes keer meer dan de gemiddelde wereldburger. Hiermee zijn we de vierde grootste flessenwaterdrinkers, na Italië, Mexico en de Verenigde Arabische Emiraten. De fabricage in 2004 van de plastieken flessen nodig voor de 26 miljard bronwater voor de Amerikanen, vergde meer dan 1,5 miljoen vaten olie, genoeg om er 100.000 auto's een jaar mee rijdend te houden. De Amerikaanse milieustichting Earth Policy Institute sloeg alarm nadat ze in 2004 vaststelde dat er op wereldschaal 154 miljard liter water uit flessen is gedronken, een stijging met 57 procent in amper vijf jaar tijd. Zelfs in gebieden waar het leidingwater zuiver en gezond is, blijft de vraag naar water in flessen spectaculair stijgen.
Waarom doen wij dat dan?
Omdat de wereldwijd de producenten van mineraalwaters en de distributiesector het ons al jarenlang op een meesterlijke manier inpompen. En omdat de gezondheidsector zich in deze bijzonder kritiekloos gedraagt door compleet blind te blijven voor de verstrekkende milieueffecten van die way of life.
De boodschap van de grootdistributeurs is zelfs zo handig en vernuftig verpakt dat we hun jarenlange lobbywerk - ondanks alle rapporten die aantonen dat het met die plastics in sneltempo de verkeerde kant op gaat - collectief blijven slikken en er zelfs graag voor betalen. Een klein voorbeeldje. Iedereen is intussen zo vertrouwd met het ophaalsysteem van Fost Plus dat geen mens er nog stil bij lijkt te staan of het toch niet anders kan of moet. Dagelijks worden er in Vlaanderen alleen al honderden containers met PMD afgevoerd en ‘verwerkt’. Die PMD-fractie is dé grondstof van een echte industrietak geworden. Zeker met betrekking tot de enorme hoeveelheden plastics die er deel van uitmaken, had die eigenlijk nooit mogen bestaan. Heeft u zich ooit al afgevraagd wie daar finaal én financieel voor opdraait? Heeft u enig idee wie daar groot geld aan verdient?
plastic soep
De antwoorden op die vragen staan dan nog los van de enorme hoeveelheden troep, die dagelijks ontsnappen aan dat soort bedenkelijke circuits. Eind mei nog publiceerde Humo onder de titel “De milieuramp die niemand zag aankomen: hoe plastic onze planeet vergiftigt” een alarmerend artikel over de toestand van de oceanen en de effecten op de onderwaterfauna en –flora. In dat artikel de besluiten van een rapport van de Verenigde Naties waaruit blijkt dat in elke vierkante kilometer oceaanwater 46.000 stukjes plastic drijven. Maar dat zijn alleen de grotere deeltjes. Van het microplastic - stukjes zo klein dat je ze met het blote oog niet kan zien - moeten er miljoenen per vierkante kilometer zijn. Het water in de oceaan heeft, volgens Jesse Goossens, de Nederlandse journaliste en auteur van het boek “Plastic Soep”, een nieuwe component gekregen en dat is plastic. “Het onderzochte gebied, de North Pacific Gyre, is twee keer zo groot als de Verenigde Staten. Het is één van de vijf gyres op de wereld: een soort onderwaterkolken waar verschillende stromingen bij elkaar komen, en dus ook het afval. Als de toestand in die vier andere gyres even erg is - en het is héél redelijk om dat aan te nemen - dan is één vierde van het wereldoppervlak met plastic vervuild.” Jesse Goossens wijst er ook op dat onderzoekers in de Noordzee honderdduizend deeltjes microplastic per kubieke meter zeewater hebben aangetroffen. De Waddenzee is, volgens haar, nog niet op plastic onderzocht, maar door de stroming is het - net als zo'n gyre - een echt afvalputje. De hele Nederlands-Belgische kuststrook behoort tot de meest vervuilde van Europa. De Rijn, de Maas en de Schelde monden erin uit en die voeren het vuil aan. Het kan niet anders of er is ook van verregaande plasticvervuiling sprake. Op veel stranden van de Middellandse Zee is het zand letterlijk bedekt met kleine stukjes plastic.
Ik bundanoon, jij bundanoont,...
Het voorbeeld van het kleine Bundanoon is, zelfs als we ons beperken tot de milieuargumenten, bijzonder genoeg dat het onze aandacht maar evengoed onze navolging verdient. Het economisch-juridische steekspel omtrent het platte private geldgewin door het aanboren en commercialiseren van natuurlijke bronnen, mag wat mij betreft ook een milieueffect-staartje krijgen. Tenslotte is het ganse procédé van het oppompen en bottelen van bronwater in plastic flessen en alles wat er na volgt, allicht meer maar zeker niets minder dan een vorm van schuldig verzuim.
Maar er is ook voor ons werk aan de winkel. Voor mij. Voor u. Leuk werk, want we hoeven er zelfs helemaal niks voor te doen en het zal ons evenmin iets kosten. Ik koop vanaf vandaag geen water meer in flessen. En ik gebruik daarvoor het werkwoord 'bundanoonen'. Vervoegd klinkt dat: ik bundanoon (2), jij bundanoont, zij bundanoont,... Benieuwd of onze (deel)regering mee zal bundanoonen?
___________
(1) Via facebook en per mail mocht ik intussen vernemen De Morgen het item al bracht inde weekend-editie 14 dagen geleden. De Standaard had het er over op 10/07/09, de vooravond van de bekendmaking van de nieuwste Vlaamse regering. De Standaard Online berichtte er in elk geval al over op 09/07/09 (http://www.standaard.be/Artikel/Detail.aspx?artikelId=DMF09072009_061&word=bundanoon). Daarin wordt ook melding gemaakt van het feit dat de premier van New South Wales al op niveau van de Australische deelstaat het goede voorbeeld heeft gegeven door het gebruik van flessenwater bij alle overheidsinstellingen te verbieden. De Franse krant Le Monde heeft Bundanoon op onze nationale feestdag online gezet (http://www.lemonde.fr/planete/article/2009/07/21/bundanoon-petite-cite-australienne-bannit-les-bouteilles-d-eau-en-plastique_1221065_3244.html#xtor=AL-32280184) Of hoe vrt-komkommers niet altijd zijn wat ze lijken. Bedankt, Frank, Millie, Dominique en Carine!
(2) Op facebook bestaat er sinds vandaag een groep met de welluidende naam "Ik bundanoon...". De groep probeert ondermeer om het werkwoord 'bundanoonen' in VanDale te krijgen. En op termijn moet het ons lukken om die plastics uit de rekken te bannen. Interesse? http://www.facebook.com/philippemingels?ref=name#/group.php?gid=111563356635&ref=ts
Reacties op I bundanoon, you bundanoon,… let’s bundanoon!
Er zijn nog geen reacties op deze persmededeling.
Je moet je aanmelden of registreren om een reactie te kunnen plaatsen